Porządek świata wokół nas dezintegruje się z dnia na dzień, tworząc coraz nowsze, bardziej chaotyczne scenariusze. Obieg informacji rysuje niezliczoną ilość trajektorii, połączeń i eksplozji. Nic nie jest jednoznaczne, nic nie jest pewne i nic nie jest takie, jakie było chwilę temu. Stare porządki są nieadekwatne do wielobarwności dzisiejszej rzeczywistości. Następują globalne przesunięcia sił, centr ekonomicznych i kulturowych, fale rozwoju przetaczają się kryzysami dotykającymi establishmentów poprzednich dziesięcio- i stuleci USA, Japonii i oczywiście Europy, również naszej nowej wywalczonej, wielonarodowej i skomplikowanej Europy, całkiem jednak kulturowo spójnej w swojej europejskości. W tych tektonicznych ruchach cywilizacyjnych przesuwamy się ustawieni w szyku kapitalizmu i jego rynkowych reguł, które zdają się pękać z trzaskiem na rynku przejrzałym i zaczynającym gnić od środka, przepompowanym konsum izmem i pogonią za zyskiem, cięciem kosztów i manipulowaniem gustami odbiorcy zwanego targetem. To, co w ostatnich stuleciach determinowało europejskość – wartości kulturowe, intelektualne i humanistyczne – staje się porażającą mniejszością na wymarciu w nowo rosnących społeczeństwach zniewolonych papką bezmyślnej maskultury.

Co może zatem dać naszej „zachodniej” cywilizacji nową energię i wartości?

Dziedziną, która musi się natychmiast adaptować i wyznaczać nowe drogi w czasach kryzysów, tarć i przewartościowań, jest edukacja. Ośrodki kształcące, uczelnie i uniwersytety gromadzą potencjał intelektualny, który w aktywnej wymianie między akademizmem a profesjonalizmem powinien tworzyć nowe sposoby kształcenia. Kreować nowe elity, nową klasę zarządzającą, fachowców, elastycznych, twórczych, rezonujących i wszechstronnych. Eksperyment komunistyczny na żywej Europie udowodnił, że nie da się zrównać społeczeństwa i że zawsze jego wewnętrzne zróżnicowanie wyłoni elity intelektualne zdolne do poprowadzenia za sobą reszty ku współczesnemu oświeceniu. Cechą elit jest jednak zawsze elastyczność – rozumienie: czasów i ich dynamiki, rozwoju i komunikowania się.

Richard Florida w swojej słynnej książce Narodziny klasy kreatywnej stawia śmiałą, aczkolwiek logiczną tezę o kreatywności, która jest siłą napędową ludzkości, i jak nigdy dotąd będącej teraz najważniejszym zasobem dostępnym i potrzebnym nam do dalszego rozwoju. Florida pisze o etosie kreatywności, o zawartym w niej fundamentalnym duchu naszej epoki. „Siłą napędową toczących się wielkich przemian jest wzrost ludzkiej KREATYWNOŚCI jako cechy definiującej życie gospodarcze naszych czasów. Zaczęto doceniać kreatywność – powstały systemy jej wspierania i wykorzystywania – ponieważ to z niej wypływają nowe technologie, nowe gałęzie przemysłu, nowy dobrobyt. Najważniejszym rodzajem własności intelektualnej są twórcze zdolności ludzkiego umysłu”.

W tym kontekście w przeszłość odchodzi sztywny podział pomiędzy kształceniem projektowo- artystycznym i zarządzająco-ekonomicznym. Powstają nowe metody kształcenia, nowe kierunki studiów łączące śmiało obydwa światy, wokoło rozprzestrzenia się zaraźliwie pojęcie tzw. sektorów kreatywnych, których rozwój jest wspomagany i które postrzega się jako kluczowe dla rozbudzenia gospodarki. Nowi profesjonaliści potrzebują podejścia twórczego w zarządzaniu organizacją, dystrybucją, sprzedażą, jak i podejścia managerskiego w procesach kreacji produktu i komunikacji. Rzeczywiście, świadomy proces kreatywny staje się najefektywniejszym narzędziem pracy.

zaplecze kulturowe

Czy możliwe jest nauczenie projektowania, kreowania? Czy istnieje formuła, według której można wyprodukować twórców kolekcji, brandu, domu mody? Zdecydowanie nie. Możliwe jest uczenie myślenia, odnajdywania się w pewnym kontekście kulturowym, którego przeżywanie może zaowocować konstruktywnym dalszym dialogiem z rzeczywistością przez kreację. Ubiór już dawno przestał być dla nas niezbędną ochroną ciała, jest dekoracją mającą uświadomioną lub nie, zawsze podstawową funkcję społecznej komunikacji. Wygląd to nie sam ubiór, a moda to złożoność elementów, które nas fizycznie definiują w przestrzeni międzyludzkich relacji. Aby autentyczną modę tworzyć, potrzebne jest rozumienie jej jako wymiaru kultury, czyli odzwierciedlenia wszelkiej naszej aktywności intelektualnej i uczuciowej. Tworzenie nowych kolekcji i marek to tworzenie i definiowanie nowych, aktualnych i prawdziwych wartości, to dużo więcej niż sama zabawa formą i stylem. To określanie się poprzez odróżnienie, indywidualne lub zbiorowe. Konieczna jest szersza perspektywa, znajomość procesów społecznych i kodów kulturowych przekazywanych przez wygląd, następujących po sobie zmian, ich powodów, logiki i dynamiki. Konieczne jest odniesienie się do poglądów filozoficznych, prądów artystycznych i przemian estetycznych, zarówno minionych, obecnych, jak i wybiegających w przyszłość. Intuicja twórcza i biznesowa wynika z wiedzy, z obycia i przeniknięcia daną materią, z refleksji, wreszcie z pasji. Nawet instynktowne odrzucenie i rewolucja musi wiedzieć, co odrzuca i z czym walczy. Prawdziwa wrażliwość jest chłonna wiedzy, jest głodna inspiracji, cytując jeszcze raz Floridę: „kreatywność jest wielowymiarowa i empiryczna – sprzyja jej intelekt wzbogacony o zróżnicowane doświadczenia i poglądy, umysł, który przejawia różnorodność zainteresowań i wiedzy”.

konfrontacja

Świat stanął otworem. Pokonujemy wszelkie bariery związane z czasem i przestrzenią, które wcześniej nas dzieliły. Globalizacja powoduje, że wydarzenia, które dzieją się w miejscach oddalonych od siebie o tysiące kilometrów, mają na siebie natychmiastowy wpływ, a osoby różnych narodowości, kultur, języków, religii stają twarzą w twarz, mieszają się lub ścierają w tyglu internacjonalizacji. Konfrontacja to z jednej strony otwartość i tolerancja, a z drugiej – określenie własnej tożsamości kulturowej w tych okolicznościach. „Umiędzynarodowienie” musi koniecznie być dzisiaj częścią wykształcenia kreatywnego. Najlepsze szkoły mody i design rozumieją to, tworząc konsekwentnie ośrodki wielokulturowe, gdzie wartością najważniejszą jest właśnie poznanie „innych” i współdziałanie. Studenci biznesu mody paryskiej IFY (International Fashion Academy) spędzają całe roczne studia pomiędzy Szanghajem a Florencją, zmuszeni do osobistej konfrontacji starej Europy w zderzeniu z eksplodującą Azją. Sami, będąc grupą osób najróżniejszego pochodzenia z dowolnych stron świata, są swoistym społecznym eksperymentem, nowymi nomadami-kosmopolitami, przynależnymi do kultury globalnej, a nie lokalnej, z innym językiem i obyczajowością, przygotowani mentalnie do działania na arenie światowej i przemieszczania się fizycznego i myślowego bez ograniczeń. We florenckim Instytucie Polimoda (Polimoda Institute of Fashion Design & Marketing) liczba studentów spoza Italii przekroczyła 50 procent. Dzięki reformatorskim działaniom słynnej belgijskiej dyrektor Lindy Loppy ten wielonarodowościowy miks czerpie z dialogu, z odmienności zarówno mentalnej, jak i poetyki twórczej.

research, inspiracja

Research, pojęcie z języka angielskiego, przetłumaczalne jedynie przy pomocy długiej definicji, to systematyczne zgłębianie problemu dzięki poszukiwaniu, obserwacji, badaniu, zestawianiu i analizowaniu materiałów i źródeł w celu ustalenia faktów i wyciągnięcia wniosków. W kulturze szybkości i natychmiastowego dostępu research stał się niezwykle łatwy i trudny zarazem. Proces nauczania creative heroes to wypracowanie w nich umiejętności nieustającego „skanowania” rzeczywistości w świadomym i podświadomym polowaniu na informacje znaczące dla danego kontekstu poszukiwań. Kreatywność wymaga zdolności syntetyzowania – przesiewania danych, spostrzeżeń i materiałów w celu otrzymania kombinacji nowych i użytecznych, tworzenia scenariuszy i prognozowania. I polega na pracy, nawet jeśli jest stymulująca i efektowna – znów Florida.

O ile research to proces dość racjonalny, o tyle inspiracja – sięgając do etymologii słowa – to wdychanie, wchłanianie niezbędne do istnienia. Stymulujący wpływ i natchnienie poszukiwane w nieustającym zachwycie i ciekawości świata. Inspiracja nie jest zarezerwowana dla artystów, jest pokarmem codziennym klasy kreatywnej.

wizja autentyczna

Invisioning to tytuł żarliwego rozdziału niedawno opublikowanej książki Luxury Hackers autorstwa wykładowcy florenckiej Polimody Danilo Venturi. Venturi z punktu widzenia profesjonalisty, zajmującego się zarówno kształtowaniem tożsamości marek globalnych, jak i nauczyciela nowego pokolenia rozbraja krok po kroku przerdzewiałe mechanizmy nadmuchanego systemu mody, nawołując do autentyczności i indywidualizmu. Uczy patrzenia w siebie, poszukiwania osobistej wizji, autorefleksji, określania niepowtarzalnego punktu widzenia, prawdziwych, głębokich emocji, których eksploracja w sposób naturalny stworzy nowy design. Design, w którym produkt, jego kontekst i komunikacja będą absolutnie spójne i wynikające z owej szczerej wizji twórcy/twórców. Która sama w sobie stanie się kopalnią dla „marketingu” – całościowego tworzenia brandu: kolekcji, wartości, symboliki, idei. Wolność i oryginalność myśli mogą stać się nową siłą napędową dla zapadniętych w konsumpcyjnym konformizmie społeczeństw. Współczesność to absolutny mix & match wszelkich zjawisk kulturowych i jak nigdy dotąd mnogość postaw i światopoglądów, wyborów, możliwości ich manifestowania i egzekwowania. Przyszłość mody to małe marki definiowane przez tożsamość ich kreatorów, umiejące ją jasno i przekonywująco przekazać, oferując ich klientom znaczenie. To podejście holistyczne, łączące harmonijnie artyzm i biznes w ich naturalnym współbyciu.

future soul

Tworzenie mody to złożony proces wspólnej pracy. Projekt „Future soul” to spontaniczne i naturalne spotkanie studentów w projekcie stylizacji – tworzenia fashion image. W ramach ćwiczenia „Future declinations of femininity” współpracowali studenci projektowania POLIMODY, studenci biznesu mody IFY oraz studenci fotografii Marangoni (Fondazione Studio MARANGONI). Mieszana grupa kilkunastu osób z najróżniejszych stron świata rozwijała swoją kreatywność poprzez: określenie wizji i konsekwentny research dla tworzonego zadania; szybkość reakcji i zdolności organizacyjne – umiejętność odnalezienia zasobów twórczych i znaczeniowych w obcym mieście i kraju, wyszukanie stylistów, managerów, projektantów i fotografów i nawiązanie z nimi współpracy; umiejętność rozwinięcia określonej wcześniej wizji w zetknięciu z osobowością projektanta, zbudowanie wspólnej wypowiedzi; podejście do stylizacji i tworzenie nowych treści przez graficzną interpretację produktu i postaci.

TEKST / Olga Nieścier

The making of the creative class fashion hero, thoughts on how to educate the new elite

World order around us is disintegrating daily creating surprising and increasingly frenzied scenarios. Information flows in countless directions, in just as many new links and explosions. Nothing can be determined anymore, nothing is certain and as it used to be. The order of the past does not match today’s multifaceted reality. Power, economic and cultural centers have reached a crossroads with development phases uniting in the face of the predicament assailing former decades and centuries old establishments in the US, Japan and Europe, including our newly shaped, multinational and complicated, yet culturally consistent, European community. As these tectonic movements of different civilizations take place, we move along the lines of capitalism and market regulations, which seem to crumble in the unkempt, putrid market, so overfed with consumerism, capital gains motivation, cost reduction and manipulation of the target users predilections. What had determined ‘Europeanism’ in previous centuries – cultural, intellectual and humanistic values – has now become a marginal minority among modern societies enslaved by the purée of thoughtless mass culture.

So what will inspire our ‘Western’ civilization to attain new heights in unsullied values and enthusiastic energy?

A field that must quickly adapt and establish a new direction in times of crises, hostility and revaluation, is education. Schools and universities, which are a gathering place for the intellectual potential of society, should construct new forms of education through an active interchange between academia and the professions.

Academia should lay the grounds for the rise of the new elite, a new managing class and flexible, creative, vibrant and multi-talented specialists. The communist experiment once carried out on the corpus of Europe proved how impossible it is to make everyone equal and that it is only natural diversity within societies that allows the birth of an intellectual elite, capable of leading the rest of the masses towards modern enlightenment. The most important talent of the elite has always been flexibility – understanding the zeitgeist and its dynamics – and development and communication conventions.

In his celebrated book, The Rise of the Creative Class, Richard Florida proposes a bold, yet reasonable thesis, that creativity is the lifeblood of humanity and for the first time ever an important resource vital for further development. Florida writes about the ethos of creativity and its related zeitgeist. He puts an equals mark between the lifeblood of every great change and the growth of people’s creativity, which is a feature defining the economy of our times. He claims that creativity is now appreciated and that systems of encouraging and supporting creativity have been established to be the inspiration for new technologies, new domains in industry and a new born well-being. The potential of the human brain is the most important intellectual property we possess. When looking at the situation this way, the rigid division in educational forms between teaching art and economy-management loses its validity. New resources in education have to be established, along with new faculties boldly combining the two worlds. One often discussed and engaging notion is the so-called creative sector, developed and centrally supported, considered essential in stimulating the economy. New professionals need to adopt a creative approach to management, distribution, sales, but also a management approach to the process of creating a product and the establishment of a means of communication. Undeniably, a conscious, creative process can become the most efficient of working tools.

cultural background

Can design be taught? Is there a formula for creating brand or fashion designers? Definitely not. What is possible though is to teach how to think and find personal space in a certain cultural context, so that further constructive dialogue with reality can proceed. Clothing has long been much more than just necessary body protection. It is decoration carrying either the intended or unintended function of social communication. Appearance is not just clothing. Fashion is a complex system defining people’s physical appearance in the universe of human interrelations. In order to design authentic fashion, it is necessary to understand it as a cultural dimension reflecting all human intellectual and sensual activity. Creating new collections and brands resembles creating and defining real contemporary values. It’s a lot more than just playing with form and style. It is an act of selfdefinition through individual or group differentiation. To achieve it, a wider perspective is necessary, as well as knowledge of social processes and cultural codes transmitted through physical appearance, consecutive social changes and reasons behind them. It is necessary to address philosophical outlooks, artistic trends and changing aesthetics, those former, current and upcoming ones, all alike. Both creative and business intuition derives from knowledge of a certain substance, as well as from analysis and, ultimately, from passion. Even instinctive denial and revolution is based on the knowledge of what is being denied and fought against. True sensitivity is therefore a craving for knowledge and inspiration. As Florida says, creativity is multidimensional and empirical – it is based upon intellect, which in turn is based on the diverse experiences and outlooks of those with a range of interests and greater knowledge.

confrontation

The world is an ‘open’ place. We are now able to overcome time – and space-related obstacles that had formerly set us apart. As a result of globalization events taking place thousands of kilometers apart have an immediate communal impact. People of different nationalities, cultures, languages and religions face each other, mix and interact in the pot of internationalization. On one hand, confrontation implies openness and tolerance, and on the other – under these particular circumstances it leads to defining one’s cultural identity. Internationalization should become a part of creative education. The best schools of fashion and design understand this reality and have established multicultural centers, where the major objective is to understand others and cooperate with them. Students of fashion business at the International Fashion Academy in Paris take part in one-year-long studies traveling between Shanghai and Florence, forced to personally confront the clash between old Europe and exploding Asia. As a group of individuals of different origins, they are conducting a unique social experiment, as contemporary nomads and cosmopolitans, belonging to a global, rather than local culture, who speak a different language, have different customs and who are mentally ready to act on an global stage with no physical or mental limitations. The number of non-Italian students of the Polimoda Institute of Fashion Design and Marketing in Florence has risen above 50 percent. Thanks to the reformatory initiatives of its famous Belgian director, Linda Loppa, this multinational mix is largely the result of dialogue and differences in both mentality and poetic creativity.

research, inspiration

The term research can only be translated into Polish by giving a verbose definition of a systematic deepening of a problem by the means of searching, observing, investigating, comparing and analyzing materials and sources in order to establish facts and draw conclusions. In the culture of immediateness and instant access, research has become significantly straightforward, yet complicated at the same time. The education of creative heroes is based on instigating in them the skill of constant reality-scanning to both consciously and subconsciously hunt for vital information within a particular context. Creativity requires the skill of synthesizing – filtering information, observations and materials in order to gather new and valuable data, to draw possible scenarios and to forecast events. It is also based on work, even though it is stimulating and effective you still have to do it, as Florida points out.

In as much as research is a rational process, inspiration is closer in resemblance to breathing, absorption necessary to exist, as the etymology suggests. It is a stimulating influence, a constant delight and interest in the world around us. Inspiration is not restricted to artists, it’s the everyday nourishment of the creative class.

authentic vision

Invisioning is the title of an enthusiastic chapter of the recently published, Luxury Hackers, written by Polimoda lecturer, Danilo Venturi. From the perspective of a professional engaged both into shaping global brand identity and educating the ‘young’, he steadily dismantles the creaky mechanisms of the unkempt fashion system, calling for authenticity and individuality. He teaches how to look into oneself, how to develop a personal vision, how to be introspective, how to explore one’s real emotions in order to develop a new design. A personal vision that acknowledges that the product and its context and ways of communicating it are inseparable elements derived from the designer’s genuine vision. A vision that will be selfsufficient in terms of marketing, able to establish brands: collections, values, symbols, ideas. A free and original philosophy can become the new lifeblood for societies sinking in consumer conformism. Contemporariness is a mix match of various cultural phenomena and for the first time in history it expresses such a numerous amount of attitudes, outlooks, choices and ways of manifesting and executing them. The future of fashion lies in small brands reflecting the identity of their designers, able to clearly and convincingly express their message to customers. Such a holistic approach combines artistry and business harmoniously.

future soul

Designing fashion is a complex process of cooperation. The Future Soul initiative is a spontaneous meeting of students to set up a fashion image. Within the project, Future Declinations of Femininity, Polimoda students of design worked with their counterparts in fashion faculties from IFA and students of photography from Fondazione Studio Marangoni. This group of students from different parts of the world developed their creativity in the following fields: establishing a vision and conducting consistent research; reaction time and organisational skills – ability to find creative and substantial resources in a foreign city and country, connecting with stylists, managers, designers and photographers; ability to develop the formerly established vision after connecting with the personality of the designer, constructing a mutual means of expression; approach to stylization and creating new content through a graphic interpretation of the product and people. 

TEXT / Olga Nieścier